Jak ustalać dietę, aby kontrolować cukrzycę?

Uwadze członków oraz Zarządów Polskiego Stowarzyszenia Diabetyków oraz Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego.

Glikemia na czczo (czyli stężenie glukozy we krwi) jest najbardziej wiarygodnym punktem diagnostycznym. Po nocnym śnie organizm człowieka jest wypoczęty i zregenerowany. W nocy odpoczywał też żołądek, który poprzedniego dnia mozolił się trawieniem różnego rodzaju potraw.

Po pomiarze stężenia glukozy we krwi na czczo diabetycy zjadają swoje śniadania. Niektórzy z nich po dwóch godzinach od pierwszego kęsa wykonują jeszcze po posiłkowy pomiar glikemii.

Po posiłkowy pomiar glikemii nie jest już tak jednoznacznym pomiarem jak pomiar glikemii na czczo Wykazuje bowiem dość znaczne wahania w zależności od rodzaju i ilości spożytego pokarmu, jak również od zdolności trawiennych żołądka.

[Uwaga: W tym i w następnych postach określenie glikemia będzie używane w dwóch znaczeniach. Może zastępować „stężenie glukozy we krwi”, które chociaż całkowicie poprawne jest nieco za długie i odbiega od nazewnictwa medycznego. Określenie „glikemia” będzie też oznaczać „cukrzycę” jako nazwę choroby, która nazbyt często jest kojarzona przez diabetyków przede wszystkim ze spożywaniem cukru stołowego.]

Po pierwszej godzinie od pierwszego kęsa posiłku glikemia osiąga zazwyczaj swoją najwyższą wartość. Diabetycy, niestety, nie korzystają z tego ważnego pomiaru diagnostycznego w takim zakresie, w jakim może i powinien on być wykorzystywany. Pomiar glikemii po jednej godzinie od pierwszego kęsa zawiera najwięcej informacji nie tylko o spożytym przez diabetyka pokarmie, ale i o stanie jego zdrowia.

W tablicy 1 podane zostały wartości glikemii w trzech punktach diagnostycznych po spożyciu dwóch posiłków śniadaniowych o identycznym składzie: owsianki A oraz owsianki B. Zarówno owsianka A, jak i owsianka B składały się z 25 g płatków owsianych górskich oraz 200 g mleka 2 % z dodatkiem w przybliżeniu takiej samej ilości wody ~ 220 ml. Oba posiłki różniły się między sobą tylko czasem gotowania (cg). W przypadku owsianki A 25 g płatków owsianych zostało wsypane do wrzącego i rozcieńczonego wodą mleka, a po krótkim zamieszaniu gaz został wyłączony. W przypadku owsianki B gotowanie było kontynuowane jeszcze przez 10 minut.

Przygotowanie owsianek nie trwa długo. Nożna zatem przyjąć, że glikemia przy pierwszym kęsie posiłku jest równa glikemii zmierzonej na czczo. Na wszystkich wykresach oraz w danych tablicowych będziemy zakładać, że czas wykonania pomiaru glikemii będzie mierzony od pierwszego kęsa (czas = 0), a glikemia przy pierwszym kęsie jest równa glikemii na czczo.

Czas min. 0 60 120
Owsianka A 109 154 127
Owsianka B 104 184 145

Tablica 1. Poziom glikemii po spożyciu owsianki A oraz owsianki B w zależności od czasu.

Z danych zebranych w tablicy 1 (zob. też rys. 13 i 14) wynika, że w przypadku owsianki A glikemia po jednej godzinie wynosi 154 mg/dl, a zatem jest o 26 mg/dl mniejsza od progu nerkowego (pg = 180 mg/dl). Natomiast w przypadku owsianki B maksymalne stężenie glukozy we krwi nieznacznie przekroczyło próg nerkowy (gl(60) = 184 mg/dl).

Id50ow30GH0

Rys. 13. Wykres zmiany glikemii (mg/dl) w czasie (min) dla owsianki A. Ostatni punkt został wyznaczony przez ekstrapolację.

Id51ow25GH10

Rys. 14. Wykres zmiany glikemii (mg/dl) w czasie (min) dla owsianki B. Ostatni punkt został wyznaczony przez ekstrapolację.

Z danych tych wynika również, że diabetyk, na którego danych się opieramy, nie powinien już jeść na śniadanie więcej owsianki B, natomiast w przypadku spożywania owsianki A może zwiększyć jej porcję nie przekraczając progu nerkowego. Aby wyliczyć maksymalne porcję progowe owsianki A oraz owsianki B, po których spożyciu próg nerkowy ni zostanie przekroczony, posłużymy się prostą proporcją:

[gl(60) – gl(0)] : [pn – gl(0)] = m : mpn

stąd

mpn= m*[pn – gl(0)]/[gl(60) – gl(0)]

gdzie:

m – masa spożytego posiłku, na przykład owsianki A;
mpn – masa progowa posiłku, po której spożyciu glikemia osiąga próg nerkowy;
gl(0) – glikemia przy pierwszym kęsie równa glikemii na czczo;
gl(60) – glikemia po godzinie od pierwszego kęsa spożytego posiłku;
pn – próg nerkowy, 180 mg/dl.

Dane gl(0) gl(60) pg m mpn
Owsianka A 109 154 180 25 39
Owsianka B 104 184 180 25 24

Tablica 2. Dane do obliczeń mas progowych mpn owsianki A oraz owsianki B.

Próg nerkowy może dla różnych osób przyjmować różne wartości. W przypadku diabetyka, którego próg nerkowy jest wyższy i wynosi na przykład 200 mg/dl dopuszczalna byłaby porcja owsianki A wynosząca mpn = 51 g. Co więcej, pojawiłaby się też możliwość zwiększenia porcji owsianki B. Natomiast, w przypadku progu nerkowego wynoszącego 170 mg/dl możliwość zwiększenia porcji owsianki A zmniejszyłaby się znacznie. W przypadku owsianki B diabetyk powinien rozważyć zmniejszenie jej porcji do 21 g. Zagadnienie progu nerkowego, a tym samym i maksymalnie dopuszczalnej dla danego diabetyka glikemii należy przekonsultować z lekarzem, który biorąc pod uwagę stan zdrowia pacjenta może zalecić przyjęcie innej wartości progu nerkowego.

Organizm człowieka nie jest w swym działaniu przewidywalny w takim stopniu jak samochód, telewizor czy sprzęt AGD. Niekiedy człowiek budzi się wypoczęty, zadowolony i pełen optymizmu, a innym razem czuje się zniechęcony i apatyczny. W zasadzie codzienne spożywamy inne posiłki (a często i o innych porach). Na skutek zmian w trybie życia oraz w sposobie odżywiania glikemie mierzone na czczo w kolejnych dniach nie są jednakowe nie tylko u diabetyków, ale i u osób całkiem zdrowych.
Nie należy też zapominać, aby zwiększanie porcji pokarmu nie kolidowała z utrzymywaniem BMI w normie.

Po przekroczeniu progu nerkowego nerki włączają się w usuwanie z krwi nadmiaru glukozy. Glukoza nie tylko pojawia się w moczu, ale i inicjuje w organizmie procesy prowadzące do różnych powikłań chorobowych związanych z glikemią.

Wnioski końcowe

Pomiar glikemii po godzinie od pierwszego kęsa pozwala stwierdzić,
przez jak długi okres czasu i w jakim stopniu glikemia była wyższa od progu nerkowego (rys. 14).
Jeżeli po spożyciu określonego produktu spożywczego lub pokarmu glikemia nie przekracza progu nerkowego, diabetyk może spożywać większe porcje tego produktu lub pokarmu.
Poniżej progu nerkowego poziom glikemii zależy od sprawności funkcjonowania samej wątroby, a po przekroczeniu progu nerkowego poziom glikemii zależy od sprawności działanie zarówno wątroby, jak i nerek. Z tego tez powodu określanie wielkości porcji pokarmu, po spożyciu której osiągnięty zostaje próg nerkowy mpn, należy określać – w miarę możliwości – w oparciu o wartości glikemii nie przekraczające progu nerkowego.
Po spożyciu tej samej porcji pokarmu przez dwóch diabetyków ich poziomy glikemii mogą się znacznie różnić między sobą. Niższy poziom glikemii świadczy, że diabetyk ten posiada bardziej sprawnie funkcjonującą wątrobę.

Diabetycy typu 2, którzy ustalają swoje diety i kontrolują poziom glikemii na podstawie indeksów glikemicznych, czy też wymienników węglowodanowych oraz innych zaleceń, mogą porównać swoje dotychczasowe doświadczenia w kontrolowaniu glikemii z opisaną powyżej metodą oraz wskazać na jej ewentualne zalety i wady. Taka wymiana doświadczeń byłaby bardzo pożyteczna zarówno dla diabetologów, jak i diabetyków.

Ten wpis został opublikowany w kategorii cukrzyca, dieta, zdrowie i oznaczony tagami , . Dodaj zakładkę do bezpośredniego odnośnika.

Jedna odpowiedź na „Jak ustalać dietę, aby kontrolować cukrzycę?

  1. A. * Kidney Damage – The very small arteries in the
    kidneys are damaged reducing the removal of waste and toxins from the blood.
    Department of Health and Human Resources; National Heart, Lung and Blood Institute.

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Log Out / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Log Out / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Log Out / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Log Out / Zmień )

Connecting to %s