O źródłach błędów przy wyznaczaniu indeksów glikemicznych produktów spożywczych

Indeks glikemiczny produktu spożywczego jest wyrażonym w procentach stosunkiem wielkości impulsu glukozowego otrzymanego po spożyciu porcji badanego produktu    zawierającej 50 g węglowodanów do wielkości impulsu glukozowego otrzymanego przez tą samą osobę po spożyciu 50 g glukozy.
Z definicji tej wynika, że indeks glikemiczny nie może być mniejszy od zera ani też większy od stu. Najmniejsze wartości indeksów glikemicznych GI = 0 mogą być wyznaczone tylko dla tych produktów spożywczych, które w ogóle nie zawierają węglowodanów lub zawierają wyłącznie węglowodany  nierozkładalne do glukozy, na przykład błonnik. Największą wartość indeksu glikemicznego GI = 100 może mieć tylko czysta glukoza. Wartości indeksów glikemicznych większe od stu powinny być zatem albo odrzucane jako niedorzeczne i obarczone zbyt dużymi  błędami, albo zaokrąglane do stu. Zdarza się , że średnie wartości indeksów glikemicznych są większe od stu (GI = 120,7), a rozrzut pomiarów jest bardzo duży  (odchylenie standardowe SD = 40,13).
Indeksy glikemiczne wyznaczone ze zbyt dużymi błędami są bezużyteczne, a nawet wręcz mylące, a tym samym szkodliwe.
Istnieje zatem konieczność przeanalizowania wszystkich czynników, które mogą być źródłami dużych błędów wpływających na wielkości wyznaczanych indeksów glikemicznych.
Wydaje się, że błędy ważenia próbek można zaniedbać jako najmniej istotne. Błędy pomiaru stożenia glukozy we krwi przy pomocy glukometrów też odgrywają większej roli. Dwa pomiary stężenia glukozy we krwi wykonane bezpośrednio jeden za drugim często nie mrożnią się w ogóle między sobą lub różnią się o około 1 -2 mg/dl .
W zależności od stanu zdrowia pacjenta funkcjonowanie jego organizmu zmienia się w czasie w większym lub mniejszym stopniu. Może się też  zmieniać w czasie wyznaczania  impulsów glukozowych. W konsekwencji linia bazowa impulsu glukozowego wyznaczana w oparciu o stężenie glukozy na czczo  często budzi wątpliwości i nie wydaje się być w pełni satysfakcjonujące. Przykładem wskazującym na „dryfowanie” linii bazowej jest jeden z zarejestrowanych impulsów glukozowych skrobi ziemniaczanej przedstawiony na rys. 1.

skrobia50
Rys. 1. Impuls glukozowy skrobi z dwoma możliwymi liniami bazowymi: linia bazowa przy 74  mg/dl – najczęściej używana – wyznaczana jest w oparciu stężenie glukozy we krwi na czczo, natomiast linia bazowa przy 87  mg/dl uwzględnia przede wszystkim końcowy przebieg impulsu glukozowego.

Wielkość impulsu glukozowego wyznaczona w oparciu o linię bazowa  przy 74 mg/dl najprawdopodobniej znacznie zawyża jego wartość. Natomiast wielkość impulsu glukozowego wyznaczona w oparciu o linię bazową  przy 87 mg/dl wydaje się być bardziej realistyczna, chociaż też nie jest satysfakcjonująca.
Znaczącą role w wyznaczaniu wartości indeksów glikemicznych produktów spożywczych odgrywają błędy związane z wyznaczaniem wielkości porcji badanych produktów, które wolontariusze spożywają w celu wyznaczenia indeksów glikemicznych. Wielkość porcji spożywanego produktu zależy bowiem od zawartości w nim węglowodanów. W przypadku warzyw i owoców, które zawierają niewielki procent węglowodanów, wielkości testowanych porcji są wielokrotnie większa od tych porcji, które są normalnie spożywane w czasie posiłków.
Zawartość węglowodanów w produktach spożywczych nie jest oznaczana bezpośrednio. Jest wyliczana z reszty do 100 g próbki:
Węglowodany g = 100 g – popiół g – woda g – białka g – tłuszcze g
Błąd wyznaczania węglowodanów w produktach spożywczych jest zatem pochodną błędów wyznaczania zawartości białek, tłuszczy, popiołu oraz wody. Błędy te  znacząco wpływają na wyznaczanie wielkości porcji każdego badanego produktu.
Czysta glukoza może oznaczać glukozę zawierającą  zarówno 98 %, 99 %, 99,5 %, jak i 99,99 % glukozy. Jeżeli jednak ‚czysta glukoza’ zawiera około 91 % glukozy, to wszystkie indeksy glikemiczne wyznaczone w stosunku do takiej glukozy są znacznie zawyżone. Zagadnienie czystości glukozy w wyznaczaniu indeksów glikemicznych wymaga wyjaśnienia. Zdarza się bowiem, że o glukozie jako substancji wzorcowej brak jest zarówno ilościowych danych o jej czystości, jak i o jej pochodzeniu.
Źródłami błędów znacząco wpływających na wartości wyznaczanych indeksów glikemicznych są również zespoły  wolontariuszy, którzy testują produkty spożywcze. Nie każdy zespół wolontariuszy został tak samo dobrze przeszkolony i nie każdy z członków zespołu z taką samą skrupulatnością wywiązywał się z przyjętych na siebie obowiązków.
Aby uniknąć tego rodzaju trudnych do zaakceptowania niejednoznaczności należałoby w zestawieniach tablicowych podawać nie tylko średnie wartości indeksów glikemicznych produktów spożywczych, ale i przedziały ufności, z jakimi zostały one wyznaczone.
Uwadze: Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego oraz Instytutu Żywności i Żywienia.

Ten wpis został opublikowany w kategorii cukrzyca, Impulsy glukozowe, odchudzanie i oznaczony tagami , , . Dodaj zakładkę do bezpośredniego odnośnika.

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Log Out / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Log Out / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Log Out / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Log Out / Zmień )

Connecting to %s